Očvrsli beton - ispitna tela mere tolerancije
Prema SRPS ISO 1920/1997 moguće je za ispitivanje betona koristiti betonska tela oblika kocke, prizme ili cilindra. Najmanja dimenzija mora zadovoljavati uslov da je veća četiri puta od maksimalnog zrna agregata primenjenog u predmetnom betonu. Betonske kocke koje se ispituju mogu biti sa ivicom 10, 15, 20, 25 i 30 cm. Prizme prema istom standardu treba da imaju kvadratni presek ivice 10, 15, 20, 25 ili 30 cm i dužinu 4 ili 5 puta veću od ivice preseka. Cilindri da bi zadovoljili uslove ovog standarda treba da imaju odnos prečnika osnove i visine 2 dok se za prečnik osnove dozvoljavaju dimenzije od 10, 15, 20, 25 i 30 cm.
Dimenzije tela treba da su u granicama od ±1%. Ukoliko to nije slučaj potrebno je tačno izmeriti dimenzije uzorka zaokruženo na ceo milimetar i sa stvarnim dimenzijama ući u proračun osobina betona.
Uzorkovanje betona i izrada kontrolnih tela za ispitivanje
Ovu temu uređuje grupa standarda SRPS ISO 2736-1,2/1997. Da bi se dobio reprezentativan uzorak betona potrebno je da se izvrši pravilno uzorkovanje betona. Uzorkovanje betona se vrši tako što se uzima minimalno 1.5 puta veća količina od potrebne a ne manje od 20 l betona. Ovo uzorkovanje ako se vrši iz miksera nesme biti na početku miksera ili na kraju gde se može pojaviti segregacija uzorkovanog betona.
Kalupi koji se pune treba da su pre upotrebe podmazani i da su od materijala koji ne upija vodu niti reaguje sa komponentnim materijalima u betonu. Kada se kalupi napune potrebno je da se izvrši zbijanje betona u kalupima. Zbijanje se prema ovoj grupi standarda može izvršiti na vibracionom stolu frekvencije veće od 40 Hz, pervibratorom čija frekvencija treba da je veće od 120 Hz i čiji prečnik igle nije veći od jedne četvrtine najmanje mere epruvete, i šipka prečnika 16 mm dužine 600 mm čiji je jedan kraj sferično zaobljen.Vibriranje kako na vibrostolu tako i pervibratorom netreba da bude veliko već samo dok prestanu da se pojavljuju mehurići na površini betona. Kod vibriranja na vibrostolu potrebno je kalup pričvrstiti na sto. Kod korišćenja pervibratora igla se gurne u beton do oko 20 mm iznad dna kalupa i vrši se vibriranje, nakon toga se polako vadi iz uzorka kako ne bi ostala rupa u uzorku.
Uzorke je potrebno nakon zbijanja propisno obeležiti kako ne bi došlo do njihovog mešanja.
Prva 24 sata uzorci odležavaju u kalupu i potrebno je obezbediti da ne gube vlažnost. Nakon 24 sata vade se iz kalupa i nakon toga se stavljaju u vodu ili vlažnu prostoriju (vlažnosti preko 95%) kontrolisane temperature 20±2oC. Nega uzoraka traje ukupno 28 dana od dana spravljanja betona.
